Từ bã cà phê, vỏ sầu riêng, lưới đánh cá cũ đến nông sản và dược liệu bản địa, 34 dự án khởi nghiệp xanh đến từ 18 tỉnh, thành phố bước vào vòng chung kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 năm 2026 tại TP.HCM. Nhiều mô hình hướng đến chế biến sâu, tái sử dụng phụ phẩm và ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, giảm tác động môi trường.

Vòng chung kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 diễn ra trong hai ngày 31/10 và 1/11 tại Hội trường Thống Nhất (Dinh Độc Lập), TP.HCM. Cuộc thi do Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA) phối hợp Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao cùng các đơn vị đồng hành tổ chức, nhằm tìm kiếm những mô hình kinh doanh khai thác hiệu quả tài nguyên bản địa, phát triển nông nghiệp bền vững và kinh tế tuần hoàn.

Theo Ban tổ chức, 34 dự án được chia thành hai bảng thi, gồm 16 dự án bảng A và 18 dự án bảng B. Trong đó, miền Bắc có 9 dự án, miền Trung – Tây Nguyên có 10 dự án và miền Nam có 15 dự án. Tp.HCM dẫn đầu với 7 dự án, tiếp đến là Hà Nội và Đà Nẵng, mỗi địa phương có 3 dự án. Các mô hình tham gia trải rộng từ sản xuất thực phẩm, dược liệu đến công nghệ sinh học, vật liệu mới và nền tảng số.

Đáng chú ý, nhiều nhóm khởi nghiệp lựa chọn phụ phẩm nông nghiệp làm nguyên liệu phát triển sản phẩm mới. Dự án Coffeenergy của nhóm tác giả tại Hà Nội nghiên cứu chế tạo pin hữu cơ từ bã cà phê thông qua vật liệu carbon hoạt hóa. Trong giai đoạn công nghệ còn ở quy mô phòng thí nghiệm, nhóm đã phát triển bộ học cụ STEM “Pin xanh”, kết hợp giáo dục trải nghiệm với định hướng thương mại hóa sản phẩm.

Tại Đắk Lắk, một dự án nghiên cứu chuyển hóa vỏ sầu riêng thành than sinh học biochar, giấm gỗ và phân bón hữu cơ. DMCBiochar ở Vĩnh Long cũng khai thác phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất biochar, dầu sinh học và các sản phẩm phục vụ canh tác. Những mô hình này hướng đến tận dụng nguồn nguyên liệu sau thu hoạch, giảm lượng chất thải và tạo thêm giá trị trong chuỗi sản xuất nông nghiệp.

Trong lĩnh vực vật liệu thân thiện môi trường, BioWraps Solutions JSC tại TP.HCM phát triển vật liệu sinh học từ vỏ cam và phụ phẩm trái cây. Dự án Sen Bảo tận dụng lá, cuống và xơ sen để sản xuất màng bọc sinh học, kết hợp cảm biến đổi màu nhận biết sự thay đổi chất lượng thực phẩm. Tại Đà Nẵng, dự án Lưới xanh – tái sinh từ biển xanh thu gom lưới đánh cá cũ, kết hợp vải thừa và quần jean đã qua sử dụng để sản xuất túi, ví và phụ kiện.

Bên cạnh các giải pháp tái chế, nhiều dự án tập trung nâng cao giá trị nông sản địa phương. Tại An Giang, Thành Gia Food phát triển sản phẩm thốt nốt tươi đóng lon, ứng dụng công nghệ tiệt trùng để kéo dài thời gian bảo quản. Dự án Cốt Lẩu Mắm VK của nhóm khởi nghiệp Cà Mau chế biến cốt mắm cô đặc từ mắm cá linh và mắm cá phi, hướng đến thị trường thực phẩm tiện lợi, đồng thời tạo đầu ra cho nguyên liệu thủy sản vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Công nghệ bảo quản sau thu hoạch cũng được chú trọng. Dự án Latrako tại Cần Thơ phát triển màng phủ sinh học từ chitosan, xanthan gum và hoạt chất chiết xuất từ lá trầu không, phục vụ bảo quản nông sản, thủy sản. Trong khi đó, VA ECO ROASTERY ở Khánh Hòa nghiên cứu hệ thống rang cà phê tích hợp xử lý khí thải, hướng đến giảm ô nhiễm trong hoạt động chế biến.

Trước đó, cuộc thi tiếp nhận 290 ý tưởng, dự án từ 28 tỉnh, thành phố. Qua vòng sơ khảo, 85 dự án được chọn vào bán kết và 34 dự án tiếp tục góp mặt tại vòng chung kết. Quá trình tuyển chọn tập trung vào tính sáng tạo, khả năng ứng dụng, hiệu quả kinh doanh và giá trị mang lại cho cộng đồng.

Với nhiều mô hình đã có sản phẩm, khách hàng hoặc định hướng thương mại hóa cụ thể, vòng chung kết Khởi nghiệp Xanh 2026 là dịp để các nhóm khởi nghiệp giới thiệu giải pháp, tiếp cận chuyên gia và kết nối thị trường. Khả năng phát triển sản phẩm từ nguồn nguyên liệu địa phương, tổ chức sản xuất và mở rộng đầu ra là những vấn đề đặt ra đối với các dự án trên hành trình đưa ý tưởng xanh vào thực tiễn.